تلاش برای نجات میراث خمینی‌شهر

خیابان‌هایی هستند که بر اجساد بنا می‌شوند؛ اجساد میراث فرهنگی یک ملت. این مدل خیابان‌ها در ایران پرشمارند.

0

تلاش برای نجات میراث خمینی‌شهر

یک فعال میراث فرهنگی خمینی‌شهر دراین‌باره گفته: خیابان مرکزی از وسط بافت تاریخی خمینی‌شهر رد می‌شود و جای شگفتی است که یک‌بار در دهه هفتاد و بار دیگر دهه ۹۰ در طرح جامع شهری با احداث این خیابان موافقت شده است.

آیا باید برای عصارخانه صفوی فاتحه بخوانیم؟!

به گزارش نجف آباد نگار از روزنامه اصفهان زیبا، خیابان‌هایی هستند که بر اجساد بنا می‌شوند؛ اجساد میراث فرهنگی یک ملت. این مدل خیابان‌ها در ایران پرشمارند.

از خیابان حکیم که بر پیکر بی‌جان حمام خسروآقا احداث شد تا خیابان مرکزی خمینی‌شهر که این روزها فریاد میراثی‌ها را به دنبال داشته اما آن طور که متولی‌اش می‌گوید، «قانونی» دارد احداث می‌شود به حکم طرح تفصیلی و طرح جامع.

ماجرای تازه مربوط به خیابانی است که ۲۰سال است بر سر احداثش حرف و حدیث وجود دارد. یک فعال میراث فرهنگی خمینی‌شهر دراین‌باره گفته: خیابان مرکزی از وسط بافت تاریخی خمینی‌شهر رد می‌شود و جای شگفتی است که یک‌بار در دهه هفتاد و بار دیگر دهه ۹۰ در طرح جامع شهری با احداث این خیابان موافقت شده است.

در مسیر این خیابان عصارخانه‌ای از دوره صفویه وجود دارد که بعد از کشف ناگهانی آن به مدد ایجاد یک حفره، به شیوه‌ای غلط توسط شهرداری مرمت و به طرز ناشیانه‌ای تغییر کاربری داده شد. تنها تغییری که یافت این بنای وابسته به بازار تاریخی خمینی‌شهر در مسیر شهرداری ایجاد کرد، این بود که با مشورت میراث فرهنگی تصمیم گرفتند عصار خانه در مرکز یک میدان قرار بگیرد و خیابان به راه خودش ادامه بدهد اما بدیهی است که چنین کاری باعث نقض حریم این بنای صفوی و آسیب رسیدن به ساختمان اصلی آن که در زیر زمین قرار دارد و نیز خسارت غیر قابل جبران به ماهیت بنا به خاطر جدا شدن از بافت تاریخی و مجموعه بازار خواهد شد. علی قربانیان تصریح کرده است: همه شهرهای ایران عصارخانه ندارند. عصارخانه فقط در شهرهایی موجود است که رشد اقتصادی داشته‌اند، ضمن اینکه وجود آن نیز وابسته به بازار و کاروانسراست.

در حال حاضر قسمتی از این عصارخانه که کاروانسرا بوده و دارای اتاقک‌های اسکان و اصطبل و… است، توسط شهرداری پر از خاک شده و دری که از عصارخانه به بازار باز می‌شده نیز مسدود شده، ورودی آن به آشپزخانه تبدیل‌شده و به جای این در، در دیگری در خیابان ایجادشده است. شهرداری خمینی‌شهر قبلا چند طاق به قصد احیای بازار خمینی‌شهر در این محدوده ‌ایجاد کرده بود اما اکنون آن طاق‌های تازه‌ساز را هم خراب کرده و این حامل پیام‌های بدی برای دوستداران میراث فرهنگی این شهر است.این فعال میراث فرهنگی با تاکید بر اینکه تاریخ و فرهنگ اجتماعی خمینی‌شهر در معرض تهدید جدی قرارگرفته، با اظهار تاسف اعلام می‌کند: اکنون چند ماه است که شهرستان خمینی‌شهر با وسعت بسیارش، گنجینه‌ ارزشمند میراث تاریخی و مسائل بسیار در حوزه میراث فرهنگی، تنها یک رئیس یگان حفاظت و یک مسئول حوزه صنایع‌دستی دارد و از داشتن مدیر در اداره میراث فرهنگی خود محروم است.

خمینی‌شهر رئیس اداره میراث دارد

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان با بیان اینکه سال ۱۳۹۴ میراث فرهنگی به احداث این خیابان اعتراض و شهرداری خمینی‌شهر نیز مصوبه ۲۰ سال پیش را ارائه کرده است، ماجرا را این‌گونه برای ایسنا روایت کرد: مصوبه خیابانی که امروز صحبت آن به میان آمده مربوط به ۲۰ سال پیش است و شهرداری هم در این مدت بیکار نبوده و طی این سال‌ها آزادسازی‌های لازم را انجام داده است؛ آزادسازی‌هایی که به‌هرحال بر اساس این مصوبه حق‌وحقوقی را برای مالکان و فروشندگان ایجاد کرده و نمی‌توان آن را نادیده گرفت. اکنون گروهی نگران بافت تاریخی خمینی‌شهر هستند و ما نیز اذعان داریم که این خیابان از بافت تاریخی عبور می‌کند اما به‌هرحال دارای مصوبه است.طاهری یادآور شد: شهرداری در جریان احداث این خیابان عصارخانه مدفون شهر را کشف می‌کند، به درخواست میراث برای حفظ و نگهداری این اثر پاسخ مثبت می‌دهد و اکنون نیز این عصارخانه که با هزینه هنگفتی توسط شهرداری خمینی‌شهر مرمت و احیاشده در حال بهره‌برداری است، اما به این دلیل که باید احداث خیابان را ادامه بدهد، طراحی به شکلی انجام‌شده که عصارخانه در وسط یک میدان قرارگرفته و از تخریب مصون بماند. این تصمیم قبلا گرفته‌شده و یا باید عصارخانه تخریب می‌شد و خیابان‌کشی ادامه پیدا می‌کرد یا باید همین طرح فعلی که همراه با حفظ توأمان خیابان و عصارخانه است، پیاده شود که همین کار انجام‌شده.

طاهری در خصوص نقض حریم عصارخانه صفوی نیز گفت: میراث فرهنگی با خیابان‌کشی در بافت تاریخی مخالف است و در صورت بروز شرایطی مشابه در زمان کنونی، حتما باید مطالعات لازم انجام و مسیر قانون طی شود. نگرانی دوستداران میراث فرهنگی دراین‌باره قابل‌تقدیر است اما باید بدانند که خیابان مرکزی خمینی‌شهر آسفالت شده و به بهره‌برداری رسیده. شهرداری نیز قبلا بنای عصارخانه را طی مرمت مقاوم‌سازی کرده است.

اکنون باید با روش‌های مدیریتی برای مثال مانع عبور ماشین‌های سنگین از این محدوده شود یا فاصله عبور ماشین‌ها را از میدان بیشتر کند تا خطری این عصارخانه را که در زیر زمین قرار دارد، تهدید نکند. او اظهار کرد: سرپرست اداره میراث خمینی‌شهر اکنون برعهده آقای حبیبی است که هم‌زمان سرپرستی اداره میراث نجف‌آباد را هم برعهده دارد و این‌گونه نیست که خمینی‌شهر بدون مسئول باشد بلکه پاسخ استعلامات داده می‌شود و مکاتبات اداری نیز در جریان است. یک کارشناس ارشد مرمت و احیای آثار هم در این باره چنین گفت: در بناهای تاریخی بحث عرصه و حریم مطرح می‌شود که برای حفظ آن مقررات و ضوابطی وجود دارد به‌طوری‌که هر اقدامی در این محدوده باید با مجوز میراث فرهنگی باشد.علیرضا اشرفی افزود: عرصه محدوده‌ای است که خود بنای تاریخی در آن قرار دارد و حریم نیز شعاع اطراف آن را شکل می‌دهد که به سه نوع حریم حفاظتی، کاربردی و بصری تقسیم می‌شود. کارکرد حریم حفاظتی جلوگیری از فروریختن بنا، کارکرد حریم بصری ایجاد ارتباط دیداری بین بیننده و بناست و حریم کاربردی نیز باعث حفظ پیوستگی اثر تاریخی و محدوده پیرامون آن می‌شود.

اشرفی با بیان اینکه هر اثر تاریخی دارای حریم درجه‌یک و دو است، توضیح داد: ضوابط میراث فرهنگی در حریم درجه‌یک با حریم درجه‌دو متفاوت است، برای مثال در حریم درجه‌یک، ساخت بنایی با بیش از ۴ و نیم متر ارتفاع، مجاز نیست و این ارتفاع در حریم درجه‌دو تا هفت و نیم متر افزایش پیدا می‌کند. متاسفانه در استان اصفهان محوریت روی حفظ تک بناهاست و بنابراین می‌بینیم که کنار یک عصار خانه مجوز احداث خیابان یا کنار یک اثر تاریخی دیگر مجوز احداث پارک داده می‌شود؛ درحالی‌که بنای تاریخی هویت خود را از محوطه پیرامونی می‌گیرد. او یادآور شد: در بافت تاریخی قبلا مسجد و بازار و کاروانسرا و حمام و مکتب‌خانه و عصارخانه در امتداد هم قرار داشته و امروز اگر همه آن بافت را از بین ببریم و برای مثال یک عصارخانه را نگهداریم و دور آن را خیابان بکشیم هویت این بنا را از آن گرفته‌ایم و به آن آسیب‌زده‌ایم. کسی که ۳۰۰ سال بعد یک عصارخانه زیرزمینی را در میدانی وسط خیابان مرکزی خمینی‌شهر می‌بیند، نمی‌تواند پیوند آن را با بازار و کاروانسرایی که از بین رفته درک کند. اشرفی می‌افزاید: عصارخانه صفوی ورنوسفادران یکی از بناهای شاخص خمینی‌شهر است که با مرمت غیراصولی و استفاده از سیمان و سنگ در کف آن، اکنون رطوبت پایه این بنا را گرفته و با احداث خیابان و عبور ماشین‌ها در آینده‌ای نزدیک از بین خواهد رفت.

تلاش برای نجات میراث خمینی‌شهر
تلاش برای نجات میراث خمینی‌شهر

انتهای پیام/۱۳۹

 

کد خبر : 9227 ساعت خبر : ۱۰:۵۶ ق٫ظ

لینک کوتاه مطلب : https://najafabadnegar.ir/?p=9227

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.